حسابداری شرکتهای سهامی

tfh1368

حسابداری شرکتهای سهامی

مقدمه ای بر انواع شرکتها در ایران
تاریخچه قانون گذارى شرکت هاى تجارى در ایران
اولين قانون تجارى که در آن از شرکت هاى تجارى صحبت شده، قانون سال 1303 مى باشد .سپس در سال 1304 قوانين تجارى خاصى به تصويب رسيد که در آن وضعيت شرکت هاى تجارى (سهامى، تضامنى، مختلط و تعاونى) به اختصار بيان شده است. در سال 1310 قانون ثبت شرکت ها به تصويب رسيد که هدف آن، وضع مقررات خاص براى ثبت شرکت هاى موجود و تطبيق آن با مقرراتقانون تجارت بود. امّا آنچه براى اولين بار، درباره شرکت هاى تجارى وضع شد، قانون تجارت مصوب 13/2/1311 بود.
انواع اشخاص
از منظر حقوقى، اشخاص يا حقيقى هستند يا حقوقى. در واقع، هر فرد يا هر کس که داراى ذات طبيعى است شخص حقيقی ناميده مى شود امّا شخص حقوقى متشکل از اعضا مختلف مى باشد .به زبان ساده اشخاص حقوقى داراى ذات قانونى هستند. شخصيت حقوقى در واقع، وجودى فرضى است که به موجب قانون، اين وجود فرضى داراى شخصيت خاص و مستقلى مى باشد که هيچ گونه ارتباطى با شخصيت تشکيل دهندگان آن ندارد. شخصيت حقوقى، داراى کليه حقوق و تکاليفى است که قانون براى شخصيت حقيقى تعيين کرده است. البته به استثناى حقوق و وظايفى که فقط انسان ها داراى آن هستند. يکی از انواع اشخاص حقوقی شرکت است.
تعریف شرکت
شرکت، عبارت است از اجتماع دو يا چند نفر که هر يک امکاناتى را (اعم از وجه نقد، وسايل و ماشين آلات و غيره) با خود به درون اجتماع مذکور آورده و به منظور کسب سود، فعاليت مشترکى را انجام داده و منافع را به نسبت هاى معين تقسيم مى کنند . در قانون تجارت تعريف صريح و روشن از شرکت وجود ندارد .اما به موجب قانون مدنی شرکت عبارتست از اجتماع حقوق مالکان متعدد در شيئی واحد به نحو اشاعه.
انواع شرکت های تجاری :
1)    شرکت سهامی
2)    شرکت با مسئوليت محدود
3)    شرکت تضامنی
4)    شرکت نسبی
5)    شرکت مختلط سهامی
6)    شرکت مختلط غير سهامی
7)    شرکت تعاونی توليد ومصرف 
شرکت تضامني: به موجب ماده 119 ق.ت، شرکتی است که تحت اسم مخصوص براي امور تجاري بين دو يا چند نفر با مسئوليت تضامنی تشکيل می شود. اگر دارايی شرکت براي تاديه تمام قروض کافی نباشد ، هريک از شرکا مسئول پرداخت تمام قروض شرکت است . و هر قراري که بين شرکا برخالف اين ترتيب داده شده باشد در مقابل اشخاص ثالث کان لم يکن خواهد بود. اسم شرکت تضامنی بايد با عبارت " شرکت تضامنی " و لااقل اسم يک نفر از شرکا ذکر شود و در صورتی که شرکت تضامنی از چند شريک تشکيل شده باشد بايد بعد از اسم يکی از شرکا عباراتی از قبيل "وشرکا" يا " وبرادران " قيد شود. همچنين در صورتی که شرکتی براي انجام امور تجاري مطابق با قانون تجارت به ثبت نرسيده باشد همانند شرکت تضامنی محسوب شده و مقررات مربوط به شرکتهاي تضامنی در مورد آن اجرا می گردد. 
شرکت سهامي: شرکت سهامی، شرکتی است که سرمايه آن تقسيم شده و مسئوليت صاحبان سهام، محدود به مبلغ اسمی سهام
آنهاست . در شرکت سهامی تعداد سهامداران نبايد کمتر از سه نفر باشد.
انواع شرکت سهامی : 
الف – شرکت سهامی عام 
ب- شرکت سهامی خاص
•    شرکت سهامی عام : شرکتهايی که موسسين آنها قسمتی از سرمايه شرکت را از طريق فروش سهام به مردم(غير موسسين ) تامينمی کنند، شرکت سهامی عام ناميده می شوند.
•    شرکت سهامی خاص: شرکتهايی که تمام سرمايه آنها در زمان تاسيس منحصرا" توسط موسسين تامين می گردد، شرکت سهامی خاص ناميده می شوند.
•    شرکت با مسئوليت محدود: شرکتی است که بين دو يا چند نفر براي امور تجاري تشکيل شده و هريک از شرکا بدون اينکه سرمايه به سهام و قطعات سهام تقسيم شده باشد، فقط تا ميزان سرمايه خود در شرکت مسئول قروض و تعهدات شرکت است. بنابراين مسئوليت شرکا محدود به ميزان سرمايهاي است که به شرکت می آورند. در اسم شرکت بايد عبارت " با مسئوليت محدود " قيد شود و در غير اينصورت شرکت در مقابل اشخاص ثالث، شرکت تضامنی محسوب می شودو تابع مقررات آن خواهد بود.
شرکت نسبي : شرکتی است که براي امور تجاري تحت اسم مخصوص بين دو يا چند نفر تشکيل و مسئوليت هر يک از شرکا به نسبت سرمايه اي است که در شرکت گذاشته اند. در صورتی که دارايی شرکت نسبی براي تاديه تمام قروض شرکت کافی نباشد هريک از شرکا به نسبت سرمايه اي که در شرکت دارند مسئول تاديه قروض شرکت می باشند. اسم شرکت نسبی بايد با عبارت "شرکت نسبی " و لااقل اسم يک نفر از شرکا ذکر شود ودر صورتی که شرکت نسبی از چند شريک تشکيل شده باشد بايد بعداز اسم يکی از شرکا عباراتی ازقبيل "وشرکا" يا " وبرادران " قيد شود.
شرکت مختلط سهامي : شرکتی است که تحت اسم مخصوصی، بين يک عده شرکاي سهامی و يک يا چند نفر شريک ضامن تشکيل می شود. مسئوليت شرکاي سهامی، تابع قانون شرکتهاي سهامی و شريک ضامن تابع قانون شرکت تضامنی است. اسم شرکت مختلط سهامی بايد با عبارت " شرکت مختلط " و لااقل اسم يکی از شرکا ضامن قيد شود . مديريت شرکت مختلط سهامی مخصوص به شريک يا شرکا ضامن است .
شرکت مختلط غير سهامي : شرکتی است که براي امور تجاري تحت اسم مخصوصی بين يک يا چند نفر شريک ضامن و يک يا  چند نفر شريک با مسئوليت محدود بدون انتشار سهام تشکيل می شود . شريک ضامن مسئول کليه قروضی است که ممکن است علاوه بر دارايی شرکت پيدا شود و شريک با مسئوليت محدود کسی است که مسئوليت او فقط تا ميزان سرمايه اي است که در شرکت گذارده و يا بايستی بگذارد . اسم شرکت مختلط غير سهامی بايد با عبارت "شرکت مختلط" و لااقل اسم يکی از شرکا ضامن قيد شود. اداره شرکت مختلط غير سهامی به عهده شريک يا شرکا ي ضامن و حدود اختيارات آنها همان است که در مورد شرکت تضامنی مقرر است .
شرکت تعاوني: شرکتی است که از اشخاص حقيقی وحقوقی به منظور رفع نيازمنديهاي مشترك و بهبود وضع اقتصادي و اجتماعی
اعضاء از طريق خود ياري و کمک متقابل و همکاري آنها تشکيل می شود. دليل اصلی تشکيل شرکت تعاونی نياز مشترك اعضا می باشد. اين شرکت معمولا" براي حذف واسطه ها بين توليد کننده و مصرف کننده تشکيل و منظور آن انجام خدمات يا تحصيل اجناس يااعتبار به بهاي ارزان براي شرکا است . بر اساس قانون تجارت شرکتهاي تعاونی به دو دسته تقسيم می شوند:
•    شرکت تعاونی توليد شرکتی است که بين عده اي از ارباب حرف تشکيل می شود و شرکا مشاغل خود را براي توليد و فروش اشيا يا اجناس بکار می برند.
•    شرکت تعاونی مصرف شرکتی است که براي مقاصد زير تشکيل می شود:
الف – فروش اجناس لازم براي مصارف زندگی اعم از اينکه اجناس مزبور را شرکا ايجاد کرده يا خريده باشند.
ب – تقسيم نفع وضرر بين شرکا به نسبت خريد هريک از آنها

از لحاظ حقوقی شرکتهاي تعاونی شکل و نوع مخصوصی ندارند ، شرکت تعاونی اعم از توليد يا مصرف ممکن است مطابق اصول شرکت سهامی يا بر طبق مقررات مخصوصی که با تراضی شرکا ترتيب داده شده باشد تشکيل شود .
به طور خالصه :
شرکتهاي تضامنی ونسبی ازشرکتهايی هستندکه درآنها مسئوليت کليه شرکا درمقابل طلبکاران شرکت نامحدود است با اين تفاوت که در شرکتهاي تضامنی، هريک ازشرکا مسئول پرداخت کليه بدهيهاي شرکت به اشخاص ثالث است، درحاليکه درشرکت نسبی هر شريک فقط به نسبت سهمی که درشرکت دارد مسئول پرداخت بدهی شرکت خواهد بود. وجه مشترك اين دو نوع شرکت اين است که طلبکاران اين شرکتها ميتوانند طلب خود را علاوه بر دارايی شرکت، از دارايی شخصی شرکا نيزمطالبه کنند. مسئوليت نامحدود شرکا به همين مفهوم است. شرکتهاي سهامی (عام وخاص) و شرکتهاي بامسئوليت محدود از شرکتهاي هستندکه درآنها مسئوليت کليه شرکا محدود به سرمايه اي است که به شرکت آورده اند. تفاوت اين دونوع شرکت عمدتاً دراين است که درشر کتهاي سهامی، شرکا که سهامدارناميده می شوند، سهام خود در شرکت را می توانند به سهولت به اشخاص ثالث منتقل کنند درحالی که درشرکتهاي بامسئوليت محدود، شرکا که هريک درصدي ازکل سرمايه شرکت رادارند، نمی توانند حقوق خود درشرکت را آزادانه به اشخاص ديگر انتقال دهند.
شرکتهاي دولتی از انواع شرکتهاي سهامی هستند. شرکتهاي مختلط ازشرکتهايی هستندکه درآنها هم شريک ضامن وجود دارد و هم شريک غيرضامن، مسئوليت شرکاي ضامن مانند مسئوليتی است که شرکاي شرکتهاي تضامنی دارند و مسئوليت شرکاي غيرضامن محدودبه آؤرده آنها به شرکت است. شرکت مختلط به شرکت مختلط سهامی و غيرسهامی تقسيم ميشود. شرکت مختلط سهامی ترکيبی تضامنی وشرکت سهامی ، وشرکت مختلط غيرسهامی ترکيبی ازشرکت تضامنی وشرکت بامسئوليت محدوداست. شرکتهاي تعاونی تابع قانون جديد درصورتی تجاري اندکه در اموري فعاليت داشته باشند که مطابق قانون تجارت، تجاري تلقی می شوند درغير اين صورت تجاري نخواهند بود.

ارسال نظر